Arie Oudman

Traditioneel begonnen we het nieuwe jaar weer bij de Nederlandse Vereniging in de vorm van een receptie in Villa Kivi. Helaas is de prominente hoofdingang aan de voorkant van de villa niet voor ons bedoeld en maken we gebruik van de zij-ingang naar de feestzaal. Of voorzitter Wim Havinga bang is dat de gasten de ingang niet kan vinden, of dat hij liever geniet van de winterse kou laat ik buiten beschouwing. In ieder geval staat hij buiten de gasten vriendelijk welkom te heten. Lizzy noteert de binnenkomst en dirigeert ons naar Willemijn en Rob, die ons trakteren op een variatie van bruiswijn met of zonder alcohol. Binnen kan de oplettende bezoeker aan de wand allerlei karikaturen van bekende en minder bekende schrijvers tegenkomen, maar daar is vermoedelijk niet veel tijd en aandacht voor, want we hebben weer veel verhalen en belevenissen te vertellen aan oude bekenden en nieuwe gasten.

Een bijzondere gast is de ambassadeur, die na de zomer 2025 in Finland is gedetacheerd. Het is zijn, en met hem zijn echtgenote, de eerste persoonlijke kennismaking met de Nederlandse Vereniging. Hij ontkomt niet aan het geven van een korte toespraak, en na de aardige woorden had hij ook een interessante aankondiging over het samen met de vereniging organiseren van koningsdag op 27 april in de Finse ridderzaal. De details krijgen we later te horen.

We zitten inmiddels in maart, maar in de context van dit artikel iedereen nog een gezond en gelukkig 2026 toegewenst.

Arie Oudman

Het is altijd een mooie gelegenheid als vereniging om samen te komen aan het eind van 2025, om kerst te vieren voordat de echte kerstdrukte begint. Ongeveer 45 deelnemers waren van de partij. Dit jaar is het vroeger dan in voorgaande jaren, wat het voor velen de mogelijkheid geeft om toch te komen en niet inmiddels al in het vliegtuig te zitten – met bestemming Nederland voor familiebezoek.

Helaas ook dit jaar geen witte decembermaand, en buiten is het nat en guur. Gelukkig is het niet glad, zoals wij dat vorig jaar ondervonden. De Olaus Petri-kerk staat in Töölö, in het centrum van Helsinki en niet ver van de beroemde Rotskerk (Temppeliaukiokirkko). De Olaus Petri-kerk is een Zweedstalige parochie en behoorde tot 2007 tot de Zweedse kerk. Een portret van het Zweedse koningspaar hangt in de parochiezaal, wat op één van de bijgaande foto’s te zien is. De kerk werd voltooid in 1932 en is gebouwd volgens ontwerp van de Zweedse architect Ture Ryberg.

Willemijn en Hans verwelkomen ons tijdens de 35 minuten durende viering in de kerkzaal. Max van de Kamp is de pianist voor de muzikale begeleiding van de zeer bekende kerstliederen zoals Stille nacht, heilige nacht, O Kindeke klein en O Dennenboom. Een gedicht ‘Is er nog plaats…’ van Ivo Weterings wordt voorgedragen door dochter Willemijn. Inge van Zantvoort zingt solo ‘Walking in the Air’, en daarnaast worden we verrast door een koortje dat O Tannenbaum in 4 talen bezingt.

Na afloop is er glögi, koffie en andere lekkernijen in de parochiezaal. Dank ook aan Lizzy en Myrthe die weer voor de kerstviering gebakt hebben. Zoiets lekkers krijgen we niet bij de Lidl, S-Market of K-Market. De achtergrondmuziek die er speelt wordt volledig overstemd door het gepraat en gelach, want we komen tezamen ook voor de gezelligheid, en misschien om het Nederlands weer eens te kunnen uitoefenen.

Om 20.30 uur slaan meer helpers dan verwacht de handen ineen om de glazen, kopjes en andere zaken op te ruimen en de kerk en parochiezaal weer netjes achter te laten. Rest mij ook om Bonnie te bedanken, die de locatie voor ons geregeld heeft, en natuurlijk ook de Olaus Petri-parochie voor hun gastvrijheid.

Je kunt hier ook een opname bekijken die van het evenement gemaakt is.

Arie Oudman

Onlangs bekeek ik een YouTube-kanaal over de Russische gevangenissen, de Goelag-kampen en de huidige strijd in Oekraïne. De martelingen die nu gebeuren, en vergeleken met die toen onder Stalin toegepast werden. Opmerkelijk is en was het geforceerd inzetten van gevangenen in het strijdtoneel. Er is kennelijk weinig geleerd van de geschiedenis.

Het is nu alweer 80 jaar geleden dat wij bevrijd zijn van de tirannie in ons land gedurende de Tweede Wereldoorlog. In dit schrijven wil ik het hebben over de werkkampen in het noordoosten van Nederland en net over de grens in Duitsland. Later zal ik iets schrijven over de bevrijding van Noord-Nederland.

In de crisisjaren, beginnend in 1930, nam na het instorten van de vrijhandel in de wereld de werkloosheid in veel landen en ook in Nederland drastisch toe. Interessant is dat in 1930 de Verenigde Staten de heffingen c.q. invoerrechten aanzienlijk verhoogd hadden, gevolgd door Engeland. Herhaalt de geschiedenis zich? Protectionisme veroorzaakte deze economische depressie met alle gevolgen van dien. Nederland als handelsland kreeg het hard te verduren. Veel jonge arbeiders raakten werkloos, en om te voorkomen dat ze de dag in ledigheid zouden doorbrengen, werden in de jaren dertig van de vorige eeuw werkkampen opgezet. De werkverschaffing was een feit. Tegen een lage uitkering werd men te werk gezet, zoals het ontginnen van veengebieden om tot vruchtbare land te veranderen, of de handmatig wegenaanleg. Overigens was de werkloosheid in het begin van de 20e eeuw al hoog. In Westerwolde — Oost-Groningen — was veel woest land bestaand uit heide-, veen- en bosgrond. En dus een perfecte locatie om werklozen in te zetten. Daarbij liefst geen machines in gebruik om de werklozen langer bezig te houden. Ieder moest wel zijn eigen schop meenemen voor het te verrichten graafwerk. Een groot gebied was trouwens al ontgonnen ver voor de Tweede Wereldoorlog.

Zo ontstond in 1935 Kamp De Beetse in de Sellingerbeetse. Een locatie waar de werkers hun onderkomens hadden. Sobere barakken werden er geplaatst en lange dagen werden er gemaakt ongeacht het weer. Brandende zon, regen en wind waren geen excuus om niet te werken. Het ging in het begin om ongeveer 750 tewerkgestelden die in het kamp verbleven, en ze kwamen uit de omgeving of van verder weg, zoals Groningen en Amsterdam. Tussen 1940 en 1941 verminderde het vanwege verplichte of vrijwillige tewerkstelling in Duitsland. Het stond tijdelijk leeg tot dat in begin 1942 enige honderden joden intrek namen. Werkloze joden uit de randstad werden naar werkkampen in Groningen en Drenthe gebracht, omdat het daar onprettig en ongezond was. Deze lieden waren niet gewend om het harde ontginningswerk te doen. Geen douches of warm water maar een washok. Overigens was de kampcommandant niet pro-Duits, en probeerde hij het leven zo aangenaam mogelijk te maken voor de bewoners. Na het harde werk was er mogelijk wat vertier te hebben in het kamp. Helaas was het verblijf niet langdurig, want op 3 oktober 1942 werden de ongeveer 500 joden op transport gezet naar Westerbork.

In een lokale bijeenkomst in mei 2025 vernam ik dat het vermoeden bestaat dat er veel meer joden in het kamp zijn geweest. Na het vertrek van de joden werd het kamp gebruikt voor ‘werklozen’ uit Nederland, arbeidsinzet was immers niet meer vrijwillig. Velen zijn naar Duitsland gebracht voor werk voor de ‘Wehrmacht’, ten koste van de arbeiders op de boerderijen die hun oogst niet meer konden binnenhalen. Eind 1944 sloot het kamp, maar opende weer begin 1945 voor de opvang van vluchtende NSB’ers uit het zuiden en westen van Nederland na de Dolle Dinsdag. Na de bevrijding in augustus 1945 werd het gebruikt als interneringskamp voor honderden NSB- en SS-criminelen om hun straf daar uit te zitten. In 1948 sloot het kamp. Nu is het een museum geworden.

Alhoewel Kamp De Beetse verschillende functies heeft gehad voor, tijdens en na de oorlog waren er ook werk- en concentratiekampen die door de Duitsers zijn opgezet. Ik wil onderscheid maken tussen twee types: de NAD (Nederlandse Arbeidsdienst) en de net over de grens gelegen concentratiekampen (Lager Emsland). De Nederlandse Arbeidsdienst kampen lagen grotendeels in het oosten van Nederland, 64 in aantal. De oprichting hiervan was in juni 1940, met de bedoeling van wederopbouw en herstellen van vernielingen in de eerste oorlogsdagen. Voor de militairen was de keuze om voor de Arbeidsdienst te werken of te werken in Duitsland. ‘Ick Dien’ was de doelbewuste en verplichte slogan. Er was dus weinig keuze, tenzij men ging onderduiken of een ‘vrijstelling’ verkreeg. Ik ga hier in op het leven van een van die kampen Kamp 132 NAD ‘Slangenborg’ bij Sellingen. Onze voorzitter heeft vele jaren later ook kennisgemaakt met ‘Slangenborg’, dat in zijn kinderjaren veranderd was in een natuurkampeerterrein. In 2024 ben ik er geweest in de hoop nog restanten van het verleden te kunnen te kunnen vinden. Echter werd ik na een vriendelijk verzoek niet binnengelaten, met de mededeling dat het verleden tijd was en al 80 jaar geleden. We kunnen het dus vergeten, was de mening van de eigenaresse van het terrein. Wereldvreemd volgens mij en ook Sellingers, naar ik heb vernomen.

Terug naar de oorlogsjaren. Ondanks de verplichte deelname en het harde werk op het land bij de boeren in de omgeving viel het leven nog redelijk mee, maar dat veranderde al snel toen. Er kwam een opvoedend element in naar Duits model. Naast het werk in de omgeving stond op het programma reveille en ochtendgymnastiek, vlag hijsen en aanhoren van de spreuk van de dag, exercitie met een schop, politieke propaganda aanhoren voor SS en het nationaalsocialisme, en zingen uit de Arbeidsdienst zangbundel en driloefeningen. Weinig mensen hebben zich in de beginfase vrijwillig aangemeld en uiteindelijk werd het een dienstplicht waar jongeren voor werden opgeroepen om voor 5½ maand werk te verrichten. Het uniform dat ze droegen was mosgroen.

Wat is er nu nog van over van kamp Slangenborg?

Ik heb een samenstelling gemaakt van een luchtfoto uit 1944 en een met laser gescand aardoppervlak Actueel Hoogtebestand Nederland door Rijkswaterstaat. In dit laatste geval zijn struiken, bomen en gebouwen weggefilterd, en geeft het de huidige situatie aan. Ik hoef dus niet meer naar binnen het terrein te gaan voor waarnemingen. Op de luchtfoto is de lay-out van wegen en gebouwen te vinden. Opvallende elementen zijn (1) de vijver voor bluswater wegens brandgevaar voor de houten barakken, en de fundament imprint van (2) keukenbarak, (3) gymnastiek barak, (4 en 5) werkersbarak. In 1944, na Dolle Dinsdag, is het kamp afgesloten.

Rest mij nog kort iets te schrijven over de Emsland Lager, net over de grens. Er waren 15 van deze kampen, ook werkkampen met een zeer streng en gewelddadig regime onder Duitse leiding. Ontstaan in 1933 om politieke tegenstanders op te sluiten en te laten werken in het veen tot de dood er op volgt. Later kwamen er ook Russische en Poolse krijgsgevangenen in terecht als dwangarbeiders. Ook verzetsstrijders uit Nederland en Frankrijk kwamen er. In kamp Dalum belandden enkele duizenden bij razzia’s opgepakte Rotterdammers. Veel van deze kampen zijn niet overgebleven. Kamp Esterwegen (VIII) is nu als museum ingericht.

Arie Oudman

Referenties:

· Jaap Spanninga. Kamp ‘de Beetse’ 1935-1948. (2000)

· Jaap Spanninga. Ick Dien in Sellingen en Ter Apel (2009)

· Pieter Albers. Gevangen in het Veen. (2010)

· Gemeinde Esterwegen. Esterwegen 1223 bis 1999 “Moor und Heide nur ringsum…?” (1999)

· Wikipedia. https://nl.wikipedia.org/wiki/Nederlandse_Arbeidsdienst

… en dat doen we. Het is weer de eerste keer dat de Nederlandse Vereniging in Finland een kerstviering organiseert. Het was een traditie sinds 2009, maar de corona-epidemie heeft dat onderbroken en het weer opstarten gaf problemen met het vinden van een locatie en de juiste tijd. Nu is het weer zover. De oproep “Komt allen tezamen” heeft de kerstviering een nieuw jasje gegeven. De opzet is gemoderniseerd, en ondanks het slechte weer is de opkomst zeer interessant en goed. We worden verwelkomd in de Olaus Petri-kerk in Töölö. Een aanvulling op onze kerkentocht, na een bezoek aan de Töölö-kerk in 2009, Kristuskyrkan (ook in Töölö), Matteuksenkirkko, Meri-Rastilan kapelli en Perkkaan kapelli. De Olous Petri-kerk behoort bij een Zweedstalige gemeente. De kerk is in 1932 volgens een functionalismestijl gebouwd. Hopelijk geven de fotos een indruk van het gebouw.

De winter in december is zoals ieder heeft ervaren zeer kwakkelig. Wel of geen sneeuw, het vriezen afgewisseld met het dooien, met als resultaat dat het wegdek zeer glad is. Ondanks de gladheid is de opkomst goed, en zijn er ongeveer 35 personen aanwezig. Een deel van de Nederlanders is inmiddels al vertrokken naar Nederland om daar met de familie de kerstdagen door te brengen.

Een gemêleerd gezelschap is aanwezig, oud en jong, en met een verschillende achtergrond. Hans Krause en Willemijn Weterings geven gezamenlijk een welkomstwoord, gevolgd door de kerstevangelie en het zingen van enkele Nederlandse welbekende kerstliederen. De viering in de kerkzaal wordt muzikaal begeleid door Hans op de piano en Tejo de Bruin met gitaar. Willemijn geeft vocaal leiding bij het zingen. Tejo geeft een solo gitaaroptreden met een oud Nederlands kerstlied “Hoe leit dit Kindeke in de kou” uit de 17^e eeuw. Willemijn vertelt ons een verhaal van Toon Tellegen over een muis en een eekhoorn (als ik mij niet vergis), in ieder geval over dieren, gevolgd met het lied “O Denneboom”. We sluiten af met “Stille Nacht, Heilige Nacht”, eveneens een historisch lied (1818).

Ja, en dan krijgen we het tweede deel van de viering: het drinken van glögi, koffie etc. met allerlei versnaperingen in de aanliggende ruimte. Dat tweede deel duurt minstens zo lang om kennis te maken met nieuwe gezichten en bij te praten. Wellicht een mooie aangelegenheid om de nieuwe gezichten uit te nodigen voor andere activiteiten van de Nederlandse vereniging. In ieder geval hopen we de jaarlijkse traditie voort te zetten.

Natuurlijk tot slot dank aan de vrijwilligers die hebben meegewerkt om dit weer te realiseren: Hans, Willemijn, Suzanne, Wim, ondergetekende en in het bijzonder Bonnie, die naast het assisteren in de keuken de locatie van en communicatie met de Olaus Petri-kerk heeft geregeld.

Arie Oudman

Bekijk hieronder de after-video en nog wat meer foto’s van het evenement.

Al sinds een aantal jaren luiden we het nieuwe jaar in als Nederlandse vereniging in de prachtige Villa Kivi door middel van een “borrel”. Dat wil zeggen dat we bij aankomst getrakteerd worden op mousserende wijn, of anders gezegd bubbeltjeswijn. Ik begrijp dat we de keuze hebben uit verschillende soorten: met alcohol, zonder alcohol, gemengd met oranjebitter, leuk kleurtje overigens, en misschien ben ik nog een ander mengsel vergeten. Ter verduidelijking: ik heb maar één glas geproefd en kan geen uitspraak doen over de andere smaakjes.

Zonder in herhaling te vallen, is het een gezellige ontmoeting. Zie ook eerdere Noorderlichten over de nieuwjaarsrecepties. De villa is eigenlijk het domein voor schrijvers, vandaar dat het de naam Kivi heeft gekregen op Aleksis Kivi-dag in 1990. Het is dus zeer gepast om de boekentafel te vullen met Nederlandse literatuur, die men tegen een kleine vergoeding mee naar huis kan nemen.

De voorzitter neemt halverwege de receptie het woord om iedereen te verwelkomen en geeft aan wat de vereniging allemaal in 2024 heeft georganiseerd en wat er in 2025 staat te gebeuren. Vervolgens wordt het glas geheven op het nieuwe jaar. Lieske de Krijger, die als adjunct-hoofd van de ambassade fungeert, introduceert zich aan de NViF-leden en legt uit wat ze doet. Ze geeft als verrassing aan dat de ambassade dit jaar de Koningsdag op de residentie wil organiseren.

Voor diegenen die niet konden komen op de borrel, hoop ik dat de bijgevoegde foto’s en onderstaande after-video een goede indruk geven van de gezelligheid, en uitnodigend zijn om de volgende keer wel aanwezig te zijn.

Arie Oudman

De algemene ledenvergadering wordt net als in voorgaande jaren gecombineerd met het Leidens Ontzet, waarover later meer. De koffie is klaar om lekker wakker te blijven bij de vergadering. Rond de geplande aanvang zijn er voldoende leden aanwezig, en na de nodige formele handelingen, gaat de vergadering over op wat meer interessante onderwerpen. Rob wordt geïntroduceerd als nieuw bestuurslid. Een plan voor activiteiten in 2025 met een financiële onderbouwing wordt ons voorgeschoteld. Een interessante discussie volgt, maar voorzitter Wim houdt de tijd in de gaten, zodat we op tijd kunnen beginnen met het vieren van het Leidens Ontzet. Ook online nemen een aantal leden deel aan de vergadering. Helaas zullen ze moeten afhaken als we de vergadering afsluiten en beginnen met het Leidens Ontzet. Wil men meer weten over wat er behandeld is in de vergadering, dan verwijs ik naar de opgemaakte notulen.

Terwijl ik dit schrijf, is het Finse onafhankelijkheidsdag. Het Leidens Ontzet had ook te maken met de onafhankelijkheidsstrijd van de Nederlanden onder de onderdrukking door het Spaanse bewind. We vieren het nog steeds hier in Finland. Waarom? Vermoedelijk omdat vroeger de meeste ambassadeurs in Leiden hadden gestudeerd en de gemeente Leiden de band wilde aanhouden met de diplomaten door haring en korenwijn te sturen, waarvan de Nederlandse samenleving in den vreemde mocht meegenieten. Dus ook de Nederlandse Vereniging in Finland. De eerste echte activiteit met haringen en een borreltje was op 9 oktober 1988 in het Oecumenisch centrum in Espoo, na een wandeling met 32 deelnemers. Pas in 1991, op 4 oktober, zie ik dat het Leidens Ontzet officieel benoemd wordt als activiteit. In 2003 was ‘Leiden in last’, de haringen kwamen niet meer uit Leiden, en de vereniging moest daar zelf maar voor zorgen (Noorderlicht 2003 nr. 4). Vanaf die datum steunt de ambassade financieel bij het verkrijgen van de haringen. Ook dit jaar weer.

Dit jaar loopt het alleen mis bij de leverancier. Na een 7-tal winkelbezoeken om haringen te hamsteren, is het noordoosten van Helsinki haringloos geworden. De haringen die ik vind, hebben geen staartvin meer om mee vast te houden bij het verorberen. Bovendien is de Finse visboer bang dat het niet goed smaakt, en hebben ze veel zout aan de haringen toegevoegd. Brrr, zonde van de vis. Helaas! Gelukkig is er genoeg te drinken om de veroorzaakte dorst te lessen. En natuurlijk ontbreekt de hutspot ook niet: vegetarische versie en een traditionele versie.  Alweer is het een gezellige ontmoeting met nieuwe en al zeer in Finland ingeburgerde leden. Zonder in detail te gaan, presenteer ik een aantal foto’s die dat duidelijk moeten aangeven. Een uitnodiging om er volgend jaar wel bij te zijn.

Arie Oudman

Voor wie toevallig in de zomer in Helsinki was, had de mogelijkheid om tussen 4 juli en 7 juli een vijftigtal zeilschepen te bekijken. Er zijn natuurlijk altijd zeilschepen in Helsinki, en het zou in eerste instantie niets bijzonders zijn om wat zeilschepen van de kade te bekijken. Echter, deze zeilschepen doen mee aan een race over de Baltische zee, ook wel bekend als de Oostzee. Interessant is dat voor Letland, Litouwen en Polen de Oostzee beter bekend is als Baltische zee, want de zee ligt voor die landen niet aan de oostkant maar aan de westkant. Voor de West-Europeanen is het natuurlijk de Oostzee en de Finnen doen daar nu aan mee. Bij de race zijn dit jaar een 6-tal havens betrokken: Klaipeda in Litouwen, Tallinn in Estland, Turku en Helsinki in Finland, Mariehamn in Åland en Szczecin in Polen. De volgorde van het aandoen van de havensteden is mij onbekend en ik beperk mij tot het bezoek aan Helsinki. Zoals op het kaartje te zien is, liggen de schepen afgemeerd langs de Pohjoisranta, aan beide zijden van Katajanokka en langs de Eteläranta, dus in het centrum van Helsinki. De laatste keer dat Helsinki aangedaan werd, was in 2013.

Naast professionele zeilers doen ook veel jongeren mee die aangemonsterd worden om bekend te raken met het zeilen, het maritiem leven en nieuwe mensen te leren kennen. Het bezoek aan Helsinki is van donderdag tot zondag, dus zeer aantrekkelijk om te gaan kijken tijdens het weekend en meedoen aan de ‘fun’ activiteiten in het Katajanokka-park en andere locaties, die door de stad Helsinki en partners worden georganiseerd. Naast de leuke dingen worden ook serieuze zaken onder de aandacht gebracht, zoals de bedreigingen van het zeeleven door lozingen en andere activiteiten. Getuige daarvan is de ‘vreemde vogel’ tussen de zeilschepen: het Finse onderzoeksschip Aranda. Niet alle schepen laten bezoekers aan boord komen en zijn daarom alleen van de kade te zien. De grote klassieke zeilschepen organiseren wel een rondleiding en trekken grote groepen bezoekers, waardoor dus lange rijen staan te wachten om eindelijk aan boord te kunnen komen, zoals de vlak bij de Aranda gelegen Guayas uit Ecuador. Wij zoeken een iets kortere rij en gaan aan boord van de Aranda en laten ons voorlichten over allerlei onderzoeken en metingen van waterkwaliteit, geluidshinder onder water en het effect op het onderwaterleven en meer interessante zaken.

Nu natuurlijk de vraag wat heeft de Tall Ships Race te maken met het Noorderlicht, waarin het gaat over relaties tussen Finland en Nederland en Nederlanders in Finland. Er is een trainingsschip uit Den Helder die meedoet aan de race. De Zr.Ms. Urania is een zeilend trainingschip van de Koninklijke Marine. Het huidige opleidingschip is de 6^e versie en vaart sinds 2004. Het is van de Kits (Ketch)-type. De naam Urania komt van de muze van de sterrenkunde en is hier passend vanwege navigatie op de sterren. De crew – ik voorkom de discussie over bemanning of bemensing – bestaat uit personen van de marine, luchtmacht en landmacht. Dit is temeer interessant omdat er nu sprake is van het beleid om meer samenwerking tussen de drie legereenheden in de huidige dreigende situatie vanuit het oosten, zoals onlangs is uitgedrukt.

Op vrijdagmiddag 5 juli zijn wij in het centrum en maken we de crewparade mee. Eerst is er een fotosessie van alle deelnemers op de trappen voor de Domkerk van Helsinki, waar de crew van de Urania zich duidelijk presenteert met een groot spandoek.

Een uitzonderlijke presentatie is door de bemanning van het Ecuadoriaanse zeilschip, die in passend tenue en met muziek van zich laat horen.

Vervolgens is er een parade van het senaatsplein via Unioninkatu, Aleksanterinkatu en Simonkatu naar het Lasipalatsi-plein, voorafgegaan door het militaire fanfarecorps. Ik schenk natuurlijk extra aandacht aan de Nederlandse crew, waar ik overigens  ook kennis mee heb gemaakt.

Het vertrek van de zeilschepen op zondag ging niet helemaal zoals gepland heb ik begrepen. Door een stormachtige wind uit een verkeerde richting kon men niet zeilend Helsinki verlaten. Hopelijk werd het niet een misselijk makende reis naar Tallinn, en heeft men een leuke herinnering aan Helsinki overgehouden. Er hing al een dreigende lucht boven Helsinki!

Hoe is het uiteindelijk afgelopen? Ik begreep dat de Urania in de race uiteindelijk op de 15 plaats kwam.

Referenties:

Internationale organisaties: https://sailtraininginternational.org

Helsinki Event: https://tallshipsraceshelsinki2024.fi

Zr.Ms. Urania: https://www.defensie.nl/organisatie/marine/eenheden/schepen/zr-ms-urania

Tall Ships Races: https://nl.m.wikipedia.org/wiki/Tall_Ships%27_Races

Arie Oudman

Dit keer geen schrijven van mij over de Koningsdag in Finland. Ik was er niet bij en gelukkig heeft iemand anders een mooi verhaal daarover geschreven. Een familiereünie deed mij in april afreizen naar Nederland. Veel miste ik niet qua weer, begreep ik, want het bleef koud in een grijs grauw Finland met zelfs — zo ik had gehoord — een korte winterperiode. Het was een mooie ervaring om al reizend door Zweden, Denemarken het voorjaar in rap tempo te zien ontwikkelen van een lichtelijk groene tint in de bomen bij Stockholm tot bloeiende seringen en appelbomen in Noord-Duitsland en volop in blad zijnde bomen in Nederland.

Maar daarover wil ik het verder niet hebben. Het is een mooi decor voor een Koningsdag in Nederland waarvan de toegevoegde illustraties bewijs leveren. Veel tijd om dat te beleven was er niet, want middernacht na de Koningsdag vertrok onze boot vanuit Travemünde weer richting Finland en we weten nooit hoelang het duurt om Hamburg voorbij te komen met zijn eeuwigdurende files. De Koningsdag was dit jaar in Emmen en we waren in de buurt. Het leek dus een mooi idee om daar eerst naartoe te gaan alvorens aan onze terugreis te beginnen. Maar … om daar te komen, auto te parkeren en misschien met veel geluk de koninklijke familie niet al te ver aan ons voorbij te zien gaan in een overvolle omgeving trok ons niet zo aan. Bovendien zou het worden verslagen door tv en andere media en kan ik weinig daaraan toevoegen.

Dus is het interessanter om dat op lokaal niveau te vieren. In de gemeente Westerwolde hebben we dat plaatselijk gevierd op het plein voor het gemeentehuis in Sellingen. De lokale fanfarekorps Jeduthun gaf daar een Koningsdagconcert. Tot ons geluk was het een zonnige dag. Het vieren met de inwoners was kleinschalig maar wel gezellig. Iedereen kent iedereen. Voor de ouderen waren een aantal stoelen geplaatst en de rest mocht staande de toespraak van de waarnemend burgemeester Leendert Klaassen aanhoren en vervolgens naar het optreden van Jeduthun luisteren. En een glaasje oranjebitter ontbrak niet en werd aangeboden door een plaatselijk restaurant. Anders dan in Finland werd het zingen van Wilhelmus van Nassouwe muzikaal ondersteund door natuurlijk het fanfarekorps. Wat wel opviel dat het minder welluidend werd meegezongen, misschien komt dat doordat het buiten werd gezongen. Dus een pluim voor de Nederlanders in Finland. Misschien moeten ze daar in Sellingen ook de tekst van de meest gebruikte coupletten 1 en 6 van het Wilhelmus uitdelen om mee te zingen. Natuurlijk werd er behoorlijk gevlagd wat hier in Finland niet gebeurt met Koningsdag. Helaas moesten we kort daarop vertrekken om zeker te zijn dat we de boot naar Finland zouden halen.

Arie Oudman

Eerst was het plan om in oktober een wandeling over de oude Hietaniemi-begraafplaats te maken, echter paste qua tijd dat niet voor de gids. Dus geen wandeling in herfstkleuren en vallende bladeren, dat een passende achtergrondsfeer zou kunnen opleveren. Dus gaan we wandelen onder begeleiding van onze gids Agneta in december. Het is inmiddels winters en er ligt een, voor Helsinkiaanse begrippen, behoorlijk pak sneeuw. We verzamelen voor de door Theodor Höijer ontworpen kapel uit 1872. Hij was een zeer belangrijke architect aan het eind van de 19^e eeuw. Veel oude ‘juweeltjes’ in Helsinki komen van zijn hand, zoals restaurant Pukki in Korkeasaari.

Als medeorganisator, want ook Watze en Agneta participeren daarin, kom ik op tijd op de afgesproken locatie om te verwelkomen. Rond 2 uur is bijna iedereen aanwezig. Er zijn 20 deelnemers die het winterse weer trotseren. Agneta die als gids ons rondleidt geeft ons een kaart – wel handig als we verdwalen – en geeft een algemene introductie over de begraafplaats en langzamerhand begeven we ons naar het zuiden. Zie ook ons wandel routekaartje. We maken onder anderen een stop bij het graf van Frederik Ekberg, de oprichter van de Ekberg-bakkerij en het café aan de Bulevardi in Helsinki. Robert Stigell, waarvan we het graf later zien, heeft het portret reliëf aan de grafsteen toegevoegd. We lopen verder en komen bij het grafmonument van Frederik Pacius, een duits-Finse componist en muziek docent aan de universiteit van Helsinki. We passeren de grafsteen van Beda Stjernschantz, een schilder. We staan stil bij het familiegraf van de familie Walleen, Carl Johan Walleen was een vooraanstaande politicus ten tijde van de Russische overheersing van Finland en werd gouverneur van district Viborg. Ook zijn zoon Emil volgt hem in zijn voetsporen. Kortom, in dit deel van de begraafplaats liggen gedenkstenen die verwijzen naar een belangrijke deel van de Finse geschiedenis van de 18^e en 19^e eeuw. We gaan verder en zien het graf van J.V. Snellman, een senator.

Als we aan het eind van het pad naar rechts afslaan komen we bij pompeus graf van Robert Stigell, een fameuze beeldhouwer met sculpturen ‘Ilmarinen’ en ‘Väinämöinen’ aan de voorgevel van de Vanha ylioppilastalo in het centrum van Helsinki en ook andere bekende werken. Langzamerhand beginnen we de winterse kou te voelen en maken een begin aan de terugreis naar een warm tehuis. Maar eerst proberen we het graf te vinden van Helene Scherfbeck, een zeer bekende schilder die iedere kunstminnaar in Finland en daarbuiten moet kennen. Helaas lukt ons niet het graf te vinden dat ondergesneeuwd is. We lopen weer terug naar het nabij het startpunt van de excursie en komen bij het graf van Jaakko Pöyry, de oprichter van Ingenieursbureau Jaakko Pöyry; dat bureau is nu samengegaan met een Zweeds ingenieursbureau tot Afry. Dit graf onderscheid zich van de andere door een opmerkelijke vormgeving in de vorm van een kaars met daarbij afgebrande luciferstokjes. Vervolgens maken we een stop bij het praalgraf van Anders Edvard Ramsey, een Finse generaal in het Russische leger. Ook hier was Robert Stigell de maker van het grafmonument. Ramsey had Schotse roots, maar zijn vader was al een militair met hoge rang in Finland. Dichtbij staat ook het beeldhouwwerk op het graf van Zacharias Topelius met de titel ‘Valoa kohti’, vrij vertaald naar ‘Naar het licht’. Als laatste lopen we langs de graven van recente artiesten zoals Spede. Als voorbeeld doe ik ook een aantal foto’s van deze graven die ik eerder genomen heb in mei 2021.

We bedanken Agneta voor de rondleiding en de uitleg en de gedane moeite om ons van informatie te voorzien. We vervolgen onze weg naar de woning van Watze tegenover de begraafplaats om op te warmen met hete chocolademelk met eventueel een hartversterkertje en slagroom. Ondanks de kou was het zeer geslaagd, en zien we uit naar meer van dit soort evenementen.

Arie Oudman

Winterse nieuwjaarsreceptie

Met het glas geheven gaan we weer het nieuwe jaar 2024 in. Sinds 2018 begroeten we elkaar in Villa Kivi gelegen aan de Töölönlahti met een mooi zicht over de zee (echt waar, zie rode stip op de kaart ¹). Waarschijnlijk let niemand daar nu op, want het is koud en er staat een harde wind die de sneeuw in het gezicht blaast.

Buiten worden we verwelkomd met oranje vlaggetjes en wat kaarslicht. Het logo van de Nederlandse Vereniging is ten dele weer ondergesneeuwd, kort nadat het geplaatst is.

Nee, liever gaan we zo snel mogelijk naar binnen, verwelkomd door de voorzitter Wim en Guido, die bij de ingang de registratie bijhoudt, waarna we een glas mousserende wijn krijgen aangeboden.

De opkomst is goed, en het duurt niet lang of de ontmoetingsruimte is aardig gevuld. Ondanks het barre weer en gladde wegen komen ook leden die wat slechter ter been zijn opdraven, soms met assistentie van welwillende leden.

Het is de tijd om elkaar te begroeten en sterke verhalen te vertellen, oude herinneringen op te rakelen of met nieuwe gezichten kennis te maken. Kortom het is weer – hoe kan het anders – een gezellige bijeenkomst. We heffen het glas en wensen elkaar het allerbeste toe. Bert groet mij met een Groningse uitdrukking “veel heil en zegen” en we suggereren de variatie hierop met een realistische blik op de toekomst “veul snij en reegn”, dat ook blijkt uit te komen in januari en februari, want sneeuw en regen is er gevallen. Hopelijk betreft het een kortlopende visie en kunnen we straks van een mooi voorjaar gaan genieten.

Met de aanwezige hapjes en drankjes doen we de ronde en praten we met onze Nederlandse vrienden en aanhang, totdat om de aandacht wordt gevraagd. Voorzitter Wim Havinga neemt de microfoon en geeft een korte speech om vervolgens ons allen een goed komend jaar toe te wensen.

De receptietijd wordt ruimschoots overschreden, want we raken maar niet uitgepraat. Hoe dan ook, het was weer een geslaagde bijeenkomst. Hopend dat de fotoreportage een goede indruk geeft.

Sommigen gaan niet met lege handen weg, want er is een verzameling van Nederlandstalige boeken uit de bibliotheek van de vereniging meegenomen ter inzage. Geïnteresseerden kunnen boeken tegen een kleine vergoeding meenemen naar huis. En dat gebeurt dan ook. Er blijven nog genoeg boeiende boeken over voor geïnteresseerden.

Arie Oudman

1) Map of Helsinge Parish 1749 (Geographisk charta öfver Helsinge sokn, uti Borgå härad och Nylands län belägen, afmät år 1749 af Fried. Joh. Fonseen)