De eerste alternatieve Elfstedentocht in Kuopio werd georganiseerd in 1984. De zogeheten Finland Ice Marathon (FIM) was bedoeld als alternatief voor de Friese Elfstedentocht en trok jaarlijks veel deelnemers, vooral uit Nederland. Saillant detail is dat het is ontstaan door een aanvraag vanuit Nederland om zeker te zijn van een goede ijsvloer, maar dat vlak daarna juist wél de Elfstedentocht in Nederland zelf kon worden georganiseerd — en maar liefst twee jaar achter elkaar. Hierover straks meer. Inmiddels is het evenement in Kuopio meer een toertocht en de 200 km uit het programma geschrapt, en 100 km de langste afstand. Dat Nederland overigens het grootste schaatsland is in de wereld, bewezen de afgelopen Olympische Winterspelen maar weer eens, ook al blijven de mannen momenteel wat achter. De geweldige 40-jarige Jorrit Bergsma en het opkomende talent Stijn van de Bunt niet meegerekend.
Historie
Het schaatsen heb ik zelf altijd vanaf jonge leeftijd nauwlettend gevolgd, en inmiddels mag ik mij gelukkig prijzen dat ik maar liefst drie Elfstedentochten live op televisie kon volgen, waarvan de eerste in 1985. Maar ook voor oudere generaties (ik ben van 1972) was het bijzonder, omdat de Elfstedentocht daarvoor voor het laatst in 1963 plaatsvond, dus ook alweer een eeuwigheid geleden. In 2009 is deze editie verfilmd onder de naam De Hel van ’63. Ter herinnering, omdat het alweer zo lang geleden is en voor mensen die het schaatsen niet zo volgen: de 13e en 14e Elfstedentocht op respectievelijk 21 februari 1985 en 26 februari 1986 werden beide gewonnen door melkveehouder Evert van Benthem, die later naar Canada emigreerde. En de 15e editie op 4 januari 1997 werd een prooi voor Henk Angenent, een spruitjeskweker uit Woubrugge.
De historie van de FIM werd weer wat levendiger door de onderstaande foto’s in onze schaatsgroep op WhatsApp van Henk Hendrix, een veteraan die altijd in Kuopio aanwezig is en ook ieder jaar diverse 200 km’s schaatst op de Weissensee in Oostenrijk — wat nu wordt gezien als de alternatieve Elfstedentocht en altijd in januari plaatsvindt. Ook hij heeft de Elfstedentocht geschaatst.
Hoe groot de Elfstedentocht nog is, bewees Bergsma maar weer eens tijdens een NOS-interview na de Winterspelen in Milaan, waarin hem werd gevraagd of hij zijn gouden en bronzen medaille zou inruilen voor het winnen van de tocht der tochten. Zonder twijfel antwoordde hij bevestigend.
De Matties
En Bergsma heeft dan weer een bijzondere link met Van Benthem, want als hij in Calgary moet schaatsen — bekend van de Olympische Spelen in 1988 en samen met Thialf een van de bekendste en snelste schaatsbanen ter wereld — gaat hij altijd naar de kapperszaak van Jos van Benthem, inderdaad zoon van. Daar komt zijn bijzondere matje vandaan, een fenomeen dat niemand zal zijn ontgaan en met vrienden uit het geboortedorp van Bergsma zelfs een hele supportersgroep heeft opgeleverd: De Matties.
Was de kans op een Elfstedentocht gezien de historie al ontzettend klein, in de toekomst is deze door klimaatverandering nog veel kleiner en neemt deze alleen maar af. De experts zijn het zoals altijd niet met elkaar eens — klimaatmodellen veranderen ook continu — maar gemiddeld is de kans nog maar ongeveer 8% per jaar (wat neerkomt op eens in de 12-16 jaar). Rond 2050 daalt dit naar minder dan 1% per jaar en aan het eind van de eeuw is de kans verwaarloosbaar klein, tenzij er extreem andere weersomstandigheden optreden.
Editie van dit jaar
Maar terug naar Kuopio. In afgelopen jaren was het continu spannend doordat de temperaturen in de weken daarvoor rond het nulpunt schommelden, maar nu was eigenlijk al snel duidelijk dat we ons over de omstandigheden geen zorgen hoefden te maken. Het ijs was dan ook prima en de thermometer gaf rond de -10 aan op zaterdagochtend 21 februari, de dag van de wedstrijd over 100 km en diverse toertochten. Op de vrijdagavond daarvoor is er trouwens altijd ‘Public Moonlight Skating’, wat vooral bedoeld is voor families en prachtige beelden oplevert.
Goed ijs maar oppassen
Ondanks de goede conditie van het ijs was het toch weer goed opletten op de scheuren, zeker omdat de organisatie heel laat begon met het vegen van het laagje sneeuw dat die nacht en ochtend gevallen was. Zo was Hotze Zandstra, winnaar van meerdere edities, al na een ronde klaar omdat de brug van zijn schaats het begaf. De wedstrijd werd uiteindelijk gewonnen door Ossi Sippu, ook al een oud-winnaar, die er vroeg vandoor ging en niet meer kon worden bijgehaald. Oude getrouwen Yoeri Takken en Jan Aalbers moesten dit keer genoegen nemen met een respectievelijk tweede en derde plek.
Meer info: https://www.finlandicemarathon.com/
Foto’s: Saimi Airaksinen @saimi.photo / Keltamusta Media Oy
