Toen mijn vader Jan Schepel, direct na de winteroorlog, talloze Finse soldaten opereerde als vrijwillig chirurg van het Nederlandsche Roode Kruis (21 maart t/m 8 september 1940), kreeg hij groot ontzag voor deze zwaargewonde mannen, die bijna niet klaagden. Dat bijten op de tong is een vorm van ‘sisu’, waar de Finnen zo vaak trots op zijn. Desondanks is sisu zeker niet iets van nationaal karakter. Het enige verschil zit in die bondige en robuuste uitdrukking. Prachtig woord: sisu! Maar hoe staat het met de Hollanders? Wat is het equivalent voor die uitdrukking en hebben de inwoners van de lage landen ook sisu?
Volharding
Het juiste equivalent kwam ik per toeval tegen toen we een jaar of tien geleden met mijn lieve en reeds overleden zus Selma fietsten door het kleine Wijdenes (bij Hoorn). Daar stond op de gevel van een voormalige melkfabriek het robuuste woord ‘De Volharding’. Met Selma keken we naar elkaar en kwamen direct tot de dezelfde conclusie: dát is sisu op zijn Hollands! Doorzettingsvermogen zou natuurlijk ook kunnen, maar volharding is gewoon het beste woord. Hopelijk komt het weer terug in de mode.
Willem Barents
Aan mijn Finse familieleden en vrienden heb ik vaak verteld, dat sisu toch echt ook in Nederland bestaat, alhoewel daar die nieuwe hulpeloosheid steeds meer toeneemt (net zoals ook in Finland: ‘uusavuttomuus’). Twee prachtige voorbeelden van Hollandse volharding gebeurden allebei op de Barentszee, even ten noorden van Finland. De eerste gedurende 1596-1597 en de tweede in het jaar 2001.
In 1878-79 was de in Finland geboren Adolf Erik Nordenskiöld de eerste die de Noordoostelijke Doorvaart passeerde met zijn schip ‘Vega’, wat een briljante prestatie was (sisu!), maar de eerste poging daartoe werd al zo’n 300 jaar eerder ondernomen door Willem Barents (destijds: Barentsz). Zoals bekend, zijn zeilschip ‘De Windhond’ kwam vast te zitten in het ijs aan de noordoostkust van Nova Zembla. Vanwege hun krachtige wil tot overleven maakten ze eerst van hun schip een huis om de strenge winter door te komen. Het hoofdmenu, gedurende die lange winter, was ijsbeer, ijsbeer en ijsbeer in al zijn varianten. Toen het eindelijk lente werd maakten ze van de resten van het huis en het schip een sloep, waarmee ze naar Moermansk roeiden. Jammer genoeg overleed Barentsz aan scheurbuik op de terugweg.
In het jaar 2001 heeft een consortium van twee Nederlandse bedrijven, Smit International en Mammoet, de verongelukte Russische onderzeeër Koersk geborgen. Vooral het doorzettingsvermogen en de lef van de broeders Frans en Jan van Seumeren gaven de beslissende doorslag bij deze uiterst moeilijke operatie. Sisu is dus duidelijk een internationaal verschijnsel, dat men bijvoorbeeld zowel in Holland als Finland nog steeds kan aantreffen. Eigenlijk overal in de hele wereld. Hopelijk sterft het niet uit op sociale media.
Ilmari Schepel
Foto’s van Jukka Heinovirta op Unsplash en via Freepik.
