Het is eind jaren negentig en ik werk als landbouwadviseur vanuit de Finse stad Joensuu in het prachtige Nationaal Park Kenozero op de grens tussen Karelië en de oblast Archangelsk. Als onderdeel (subcontract) van een groter project moet ik advies geven over de teelt van aardbeien. Dit zou de bewoners van het dorp een potentieel extra inkomen opleveren, omdat ze dan aardbeien kunnen verkopen aan de rijke bezoekers uit Sint-Petersburg en Moskou.
Ik ben alleen op weg en kreeg een comfortabele kamer aangeboden in een groot houten gebouw genaamd ‘Kenozersky National Park Visitor Center’ (Кенозерский национальный парк визит центр), bedoeld voor de bezoekers van het nationale park. Het hoofdgebouw van het natuurpark zag er destijds zo uit:
Hoofdgebouw van het Kenozero-natuurpark gedurende de jaren 90
Via internet merkte ik dat het in de loop der jaren is uitgebreid en een beetje is opgeknapt:
Een foto uit het jaar 2017 (bron: yandex.com)
Om het verhaal kort te houden ga ik direct naar de in de titel al vermelde gebeurtenissen. Naast mij verbleven er in dat hoofdgebouw meerdere Moskovieten, onder andere een aantal onderzoekers en diverse toeristen. Overdag hadden velen van hen al via de nummerplaten van mijn auto gezien dat ik uit Finland kwam. ’s Avonds werd er, op de in Rusland zo vaak natuurlijke en aangename wijze, een gezamenlijk feest georganiseerd, na de sauna. Lekker eten met daarbij ‘normaal drinken’. Er werd gezongen en men praatte over de onderwerpen die het genieten van wodka doorgaans oproept. Tot het moment dat één ongelukkige van hen (voor de zoveelste keer) die kwestie ter sprake bracht waaraan Finnen meer dan genoeg hebben: “Jullie hebben vroeger bij Rusland gehoord, hebben jullie geen zin om je weer bij ons aan te sluiten?“.
Net als de rest van de tafel was ook ik behoorlijk aangeschoten (alhoewel ik in Rusland niet van wodka houd; ik geef de voorkeur aan светлая пиво, lager-bier) en voelde ik een simpele drang om de volgende toast uit te brengen:
- “Zulke spontane bijeenkomsten als deze zijn in Rusland altijd uniek! Ik voel me hier dan ook als een vis in het water en ik heb het naar mijn zin, maar op basis van wat ik nét moest horen, moet ik zeggen dat er bij velen van jullie toch iets fout zit…“
- Er viel een stilte: “Ilmari Janovitsj, wat is er dan fout met ons“?
- “Jullie vergeten te vaak waar Rusland eindigt..“
- De stemming was duidelijk omgeslagen: “En waar houdt Rusland dan op, als ik vragen mag?“, zei de man in kwestie
- “Rusland houdt daar op, waar men stopt met Russisch spreken“.
Toen stond een ander van hen, een grote man, op en schreeuwde met een rood hoofd: “In godsnaam, moet ik dit soort onzin op mijn eigen bodem aanhoren!” Zijn vrienden hielden hem in bedwang en zo eindigde onze vrolijke avond. Ik ging maar slapen op mijn kamertje. De volgende morgen, bij het ontbijt, keek dezelfde man mij nog steeds dreigend aan, deels uit oprechte ergernis en deels uit een pure kater. De volgende dagen maakte ik mijn eigen werk af en op vrijdagmorgen vertrok ik weer terug naar Joensuu. De gebeurtenis in kwestie is mij altijd bijgebleven en werd jammer genoeg weer actueel bij het uitbreken van de oorlog in de Oekraine. Het is een kwestie van puur imperialisme, wanneer men de grenzen van ‘Historisch Rusland’ wil herstellen.
Ilmari Schepel
