Deze week kocht ik de laatste uitgave van ‘der Spiegel Geschichte’, met als titel ‘Russland verstehen’ en de ondertitel ‘Wie Putin die Geschichte umdeutet – und wie es wirklich war.’

Nu is dit in Finland een van de buren waar je naast woont. En dat is zonder meer interessant, dus die twee zijn (rechts en links van de schrijver): Zweden en Rusland. Met Zweden hebben we op het ogenblik volgens mij nauwelijks problemen, met Rusland des te meer. De grens ermee is gesloten en er is oorlog, wat betekent dat veel mensen sterven voor een zaak, eventueel een ideaal, maar in ieder geval een onenigheid; die we als buur wel zouden moeten begrijpen, maar die tevens grotendeels onbegrijpelijk voor ons is: waarom hebben twee landen, Rusland en Oekraïne, nu ruzie met elkaar? Is dat zinloos of beter te begrijpen als je er meer vanaf weet, van de actuele achtergrond of de geschiedenis ervan bijvoorbeeld. Omdat je in Finland woont, moet je je wel daarmee bezig houden, of je dat nu wilt of niet. En dus doe ik dat ook! Natuurlijk is die interesse voor Rusland niet opeens ontstaan, bij mij als inwoner van Finland. Finland heeft al eeuwenlang iets, zo niet vrijwel alles en dat eeuwenlang met Rusland te maken.

Foto van Stephan van de Schootbrugge

Sint-Petersburg eigenlijk Sint-Pietersburg

Dat buurland heb ik maar een keer bezocht en die reis was beperkt tot Sint-Petersburg en niet verder. Vooral omdat het jarenlang niet mocht. Overigens is Petersburg (Pietari, ooit een tijdlang Leningrad, niet Stalingrad, dat is een ander verhaal) een heel interessante stad, waar veel te zien en te beleven is, en waarover veel geschreven is, daar niet van. Het heeft allerhand met Holland te maken, niet voor niks was kroonprins Willem-Alexander een belangrijke gast tijdens het jubileumjaar 2003 van deze stad aan de Newa. Maar over deze stad hebben wij het inderdaad maar weinig als stad in dit artikel, maar misschien een andere keer. Maar over het land, Rusland dus, gaat het des te meer.

Overigens heet Sint-Petersburg eigenlijk Sint-Pietersburg. Niet omdat de stichter ervan, tsaar Peter de Grote, deze stad in 1703 uit de grond heeft gestampt. Niet per se ook, omdat hij Peter heette, maar omdat hij gelovig was en de stad die met zijn mogelijke haven en de mogelijkheid over de Oostzee (handels)contact te hebben met de rest van de wereld, voor tsaar Peter (maar niet alleen voor hem hoor, ook voor zijn voorgangers en voor Rusland in het algemeen) als plek zeer belangrijk werd en was. Deze stad heeft hij Pietersburg genoemd, omdat hij gelovig was en deze stad wilde noemen naar de eerste apostelvorst, de patroon van deze nieuwe hoofdstad van Rusland, de apostel Petrus. Op z’n Nederlands Pieter, omdat deze tsaar vooral Holland en Engeland bewonderde en daar twee maal uitgebreid op bezoek is geweest, om (nieuwsgierig als hij van nature was) toentertijd te leren, dus om rond te kijken en te zien, wat hij allemaal kon leren van deze landen, die modern waren en zoveel te bieden hadden. Om de nieuwe hoofdstad en het Rusland van zijn tijd moderner te maken. Een loffelijk streven!

Foto van Stephan van de Schootbrugge

Natuurlijk gaat het in dit goede en gedegen Duitse tijdschrift ‘Der Spiegel Geschichte’ (Ausgabe 4/2026) over de tsarendochter Anastasia, over de beroemde militair Newski en zijn betekenis voor Rusland, over de Krim en vooral de belangrijke havenstad Sebastopol etc., maar ook over Poetin, Stalin, Catharina II en Peter de Grote. Maar vooral is de bedoeling van dit genoemde tijdschrift om een achtergrond te beschrijven en misschien een verklaring te vinden voor de oorlog, die ons al jaren interesseert, intrigeert, zo niet angst veroorzaakt en onzekerheid met zich meebrengt.

Nu, wat weten we eigenlijk van Sint-Petersburg of van de Oekraïne met dat enorm grote en machtige buurland Rusland, dat als oud moederland om de een of andere reden een oorlog met die oude deelstaat is begonnen, die veel slachtoffers vraagt, veel kapot maakt en voor buitenstaanders moeilijk te begrijpen is.

Finland meer dan honderd jaar provincie van Rusland

We weten wat over Nova Zembla, Spitsbergen, de Barentszee (of eigenlijk Barendszee), over Moskou met het Kremlin en de tsaren, of nu de leiders van de SU etc. Maar wat helpt dat om de oorlog die er woedt tussen Rusland en de Oekraïne werkelijk te begrijpen? Finland is meer dan honderd jaar een provincie van Rusland geweest, maar wat heeft dit met Nederland te maken? En voor Finnen zelfs is dit alles moeilijk te begrijpen. Willem Barendszoon en andere zee-ontdekkers of -reizigers zijn belangrijke mensen geweest, ook voor Rusland wel, ook voor ons Nederlanders. Maar de Oekraïne te begrijpen, het waarom van deze oorlog, de historische samenhangen? Dat is af en toe wat te veel gevraagd.

Kiev, de hoofdstad van de Oekraïne, kennen we wel, van Alexander Newski hebben we misschien ooit gehoord, of de oude wereldberoemde film van Eisenstein over Newski en de geschiedenis van Rusland op tv gezien, van Archangel hebben we zeker ook wel eens wat gehoord, of verhalen over de Wolga en andere grote rivieren in Rusland zijn ons wel bekend; Stalin, Poetin en Lenin ook wel, de enorme strijd om Stalingrad in de Tweede Wereldoorlog ook, maar, eerlijk gezegd, van de Oekraïne wisten we weinig, tot ineens Rusland een inval deed een paar jaar geleden (in 2020), en dit conflict is uitgegroeid tot een oorlog, die de wereld bezighoudt, al jarenlang.

Foto van Markus Spiske

Hier helpt dat beroemde Duitse tijdschrift ‘Der Spiegel’ veel, daar gaat het natuurlijk ook om de achtergrond van dit conflict. Stalin, Newski, Poetin, Catharina II en vele anderen worden hier deskundig en uitvoerig binnen dit thema belicht. Dus veel wijzer word je wel na het nauwkeurig lezen van deze boeiende en actuele literatuur. Het is goed, deskundig en ook kritisch te lezen over bekende onderwerpen, maar ook over het min of meer onbekende, maar enorm grote Rusland; over Iwan de Verschrikkelijke, over tsaar Alexander III (de vader van de laatste tsaar Nicolaas II), of over de mij onbekende generaal Andrej Wlassow, goed en informatief geïllustreerd met foto’s en tekeningen.

Richting van denken

Een volgende keer kom ik hier wat uitvoeriger op terug, als ik er wat meer over nagedacht heb. Nu is het voldoende er een richting van denken over aan te wijzen. Misschien voelt de een of ander zich geroepen om wat dieper op deze zaken in te gaan. Graag hoor! Ik ben hier onvoorbereid op gestoten en voel me nog steeds een amateur op dit terrein.

Peter Starmans

Het is eind jaren negentig en ik werk als landbouwadviseur vanuit de Finse stad Joensuu in het prachtige Nationaal Park Kenozero op de grens tussen Karelië en de oblast Archangelsk. Als onderdeel (subcontract) van een groter project moet ik advies geven over de teelt van aardbeien. Dit zou de bewoners van het dorp een potentieel extra inkomen opleveren, omdat ze dan aardbeien kunnen verkopen aan de rijke bezoekers uit Sint-Petersburg en Moskou.

Ik ben alleen op weg en kreeg een comfortabele kamer aangeboden in een groot houten gebouw genaamd ‘Kenozersky National Park Visitor Center’ (Кенозерский национальный парк визит центр), bedoeld voor de bezoekers van het nationale park. Het hoofdgebouw van het natuurpark zag er destijds zo uit:

Hoofdgebouw van het Kenozero-natuurpark gedurende de jaren 90

Via internet merkte ik dat het in de loop der jaren is uitgebreid en een beetje is opgeknapt:

Een foto uit het jaar 2017 (bron: yandex.com)

Om het verhaal kort te houden ga ik direct naar de in de titel al vermelde gebeurtenissen. Naast mij verbleven er in dat hoofdgebouw meerdere Moskovieten, onder andere een aantal onderzoekers en diverse toeristen. Overdag hadden velen van hen al via de nummerplaten van mijn auto gezien dat ik uit Finland kwam. ’s Avonds werd er, op de in Rusland zo vaak natuurlijke en aangename wijze, een gezamenlijk feest georganiseerd, na de sauna. Lekker eten met daarbij ‘normaal drinken’. Er werd gezongen en men praatte over de onderwerpen die het genieten van wodka doorgaans oproept. Tot het moment dat één ongelukkige van hen (voor de zoveelste keer) die kwestie ter sprake bracht waaraan Finnen meer dan genoeg hebben: “Jullie hebben vroeger bij Rusland gehoord, hebben jullie geen zin om je weer bij ons aan te sluiten?“.

Net als de rest van de tafel was ook ik behoorlijk aangeschoten (alhoewel ik in Rusland niet van wodka houd; ik geef de voorkeur aan светлая пиво, lager-bier) en voelde ik een simpele drang om de volgende toast uit te brengen:

• “Zulke spontane bijeenkomsten als deze zijn in Rusland altijd uniek! Ik voel me hier dan ook als een vis in het water en ik heb het naar mijn zin, maar op basis van wat ik nét moest horen, moet ik zeggen dat er bij velen van jullie toch iets fout zit…“
• Er viel een stilte: “Ilmari Janovitsj, wat is er dan fout met ons“?
• “Jullie vergeten te vaak waar Rusland eindigt..“
• De stemming was duidelijk omgeslagen: “En waar houdt Rusland dan op, als ik vragen mag?“, zei de man in kwestie
• “Rusland houdt daar op, waar men stopt met Russisch spreken“.

Toen stond een ander van hen, een grote man, op en schreeuwde met een rood hoofd: “In godsnaam, moet ik dit soort onzin op mijn eigen bodem aanhoren!” Zijn vrienden hielden hem in bedwang en zo eindigde onze vrolijke avond. Ik ging maar slapen op mijn kamertje. De volgende morgen, bij het ontbijt, keek dezelfde man mij nog steeds dreigend aan, deels uit oprechte ergernis en deels uit een pure kater. De volgende dagen maakte ik mijn eigen werk af en op vrijdagmorgen vertrok ik weer terug naar Joensuu. De gebeurtenis in kwestie is mij altijd bijgebleven en werd jammer genoeg weer actueel bij het uitbreken van de oorlog in de Oekraine. Het is een kwestie van puur imperialisme, wanneer men de grenzen van ‘Historisch Rusland’ wil herstellen.

Ilmari Schepel

Van 24 september 2026 tot en met 10 januari 2027 presenteert het Sinebrychoff Art Museum in Helsinki de tentoonstelling The Peacock in the Garden – Mathias Withoos and Rome. 

De tentoonstelling brengt het werk van de 17e-eeuwse Nederlandse schilder Mathias Withoos en de kunstenaarskring de Bentvueghels samen, die in de 17e eeuw naar Rome trokken en daar een levendige artistieke gemeenschap vormden. 

Een bijzondere hedendaagse toevoeging aan de tentoonstelling zijn twee werken van Hans Withoos, kunstenaar/fotograaf en verre nazaat van Mathias Withoos.

In zijn fotografie onderzoekt Hans de overeenkomsten en verschillen tussen de wereld van zijn voorvader en die van vandaag. 

Hij neemt elementen uit de schilderijen van Mathias — zoals bloemen, dieren, landschappen en symboliek — en geeft ze een nieuwe rol in zorgvuldig gecomponeerde, vaak surrealistische fotografie.

Het resultaat zijn beelden waarin de sfeer en verbeeldingskracht van de 17e eeuw voelbaar blijven, maar tegelijkertijd duidelijk een eigentijdse blik en beeldtaal krijgen.

Zo blijft de dialoog tussen de kunst van Mathias Withoos en de moderne tijd voortbestaan, bijna vier eeuwen later.

De samenwerking tussen Hans Withoos en het Sinebrychoff Art Museum is mede tot stand gekomen met medewerking van de Nederlandse ambassade in Finland.

Rond de opening van de museale tentoonstelling is bij Galleria G12 bovendien een grotere selectie van Hans Withoos’ fotografische werk te zien, van 19 september tot en met 6 oktober.

Deze expositie Withoos Meets Withoos gaat dieper in op zijn hedendaagse artistieke dialoog met Mathias Withoos.

Hans Withoos was aanwezig bij de opening van Galleria G12 op zaterdag 19 september.

Iedereen is van harte welkom!

Adres:

Galleria G12
Annankatu 16, Helsinki

Beste tieners en ouders,

Net als voorgaande jaren organiseert de NViF ook dit jaar weer een tienerkamp in Jyväskylä voor alle Nederlandstalige tieners tussen 12 en 18 jaar.

Het kamp vindt plaats van vrijdagavond 30 oktober tot en met zondag 1 november 2026.

Het wordt een gezellig, actief en smakelijk weekend met als thema koken – samen ontdekken, samenwerken en natuurlijk heerlijk eten.

Deelname is gratis, en zoals altijd draagt de NViF bij aan de reiskosten.

Ook mensen die in eerdere jaren hebben meegedaan zijn van harte welkom om opnieuw aan te sluiten. Voor aanmelding of meer informatie kun je een e-mail sturen naar: secretariaat@nederlandsevereniging.fi

We hopen jullie allemaal te zien tijdens dit gezellige en culinaire weekend.

Met vriendelijke groet,

Bestuur en werkgroep Tienerkamp 2026

Ik was zestien toen ik voor het eerst naar het buitenland op vakantie ging. Met een ander gezin mee naar de Côte d’Azur. Het werd een lange rit over snelwegen die enigszins tegenviel omdat we nooit echt door een berglandschap kwamen, terwijl de Alpen volgens de kaart niet zo ver weg konden zijn. Na de paar weken camping, strand en disco verwonderde ik me erover dat al die Nederlanders, Britten en Duitsers weer teruggingen naar huis. Zelf had ik nog een schooljaar te gaan, maar wat lette die andere mensen om zich te vestigen op een plek waar ze liever verbleven dan thuis? Was de mens dan een soort die wortel schoot?

Een jaar later vertrok ik naar Engeland. En toen naar Ierland. Ik werkte in winkels en in de horeca, en ik leerde dat we geen bomen zijn. Maar nu ik al jaren in Finland woon, besef ik dat het onwaar is dat we niet wortel schieten. Die wortels van ons mogen onzichtbaar zijn, maar ze bestaan wel degelijk. Ze groeien tastend uit ons lichaam, zoeken hun weg door de grond en vinden de niche waarin we ons nestelen. Onze wortels zitten in het huis dat we bewonen, de baan die we betrekken, en de samenleving waarin we betekenis vinden. En als je niet goed uitkijkt, gaan die wortels nieuwe stekjes vormen die hun eigen leven gaan leiden. Maar het zijn ook wortels die we als het ware kunnen intrekken, zodat we ons los kunnen maken en elders ons geluk opnieuw beproeven.

Foto van Emma Henderson

Terug naar de vraag die bij me opkwam toen ik de huid van een Britse leeftijdsgenote insmeerde met zonnebrandcrème. Ze had lange krullen en sproeten rond haar neus. Ze droeg een turquoise bikini in een van de tinten van de Middellandse Zee. Ik verrichtte mijn taak slonzig, verlegen door de plots geboden kans. Maar die avond zoende ik haar in de disco. Daarna zag ik haar nooit meer.

Uiteindelijk belandde ik ergens anders. En ik ben niet de enige. Iedereen kent wel iemand die naar het buitenland is vertrokken. Een tante, een neef, de dochter van de buurman. En we kennen de mensen die zich hier zijn komen vestigen. Je zou denken dat iedereen weleens met die vraag heeft gespeeld: waarom woon ik hier, en niet een paar grenzen verderop? Zo zouden we over migratie kunnen spreken. Maar als de samenleving het over migratie heeft, gaat het nooit over dat perspectief.

Hoe vergaat het je? Jij, die zich elders vestigde? De bergen waar je naar verlangde, blijven buiten zicht. Waar je je vestigt reiken je wortels minder diep; ze zijn zoekend, en je moet het doen met de mineralen die oppervlakkig liggen, met het vocht dat de anderen voor je overlaten. Zo vol als de inheemsen zul je nooit bloeien.

Maar als je bloeit, bloei je anders.

Thijs Feuth